"Het podium is een plaats waar je dat wat je bezighoudt theatraal vormgeeft, en waar je juist het ongemakkelijke van een situatie kunt benoemen. Dat is heel interessant en bevrijdend." (foto: Janita Sassen)
"Het podium is een plaats waar je dat wat je bezighoudt theatraal vormgeeft, en waar je juist het ongemakkelijke van een situatie kunt benoemen. Dat is heel interessant en bevrijdend." (foto: Janita Sassen) (Foto: Janita Sassen)

Schel vertelt hoe je loskomt van je systeem

Beuningen - Daniëlle Schel speelt op 24 november de Kleinkunstvoorstelling 'Patroon' in het Molentheater

'Deze keer ga ik het écht anders doen, echt waar!' Maar de volgende keer blijkt dat je tóch weer dezelfde lijn volgt. Hoe diep zijn sjablonen in ons gekerfd? (Hoe) breek je uit de mal? Daarover gaat Daniëlle Schels eerste avondvullende programma 'Patroon'.

Aan de aankondigende poster is het te zien: patronen hoeven niet per se eenvoudig en overzichtelijk te zijn. De mens is complex en kan snel verstrikt raken in de eigen gewoontes. Wat betreft dat vastlopen en jezelf een weg uit de kluwen banen: de Amsterdamse kleinkunstenaar Daniëlle Schel weet het naadje van de kous en put voor haar voorstellingen uit eigen ervaringen.

Goed gedrag is lang niet altijd zo goed

Daniëlle: "Als kind was ik heel druk en enthousiast, soms op het irritante af. Mensen zeiden regelmatig: 'Doe maar even rustig', of: 'We hebben je gehoord'. Maar tijdens mijn middelbare schoolperiode begon ik dat opvallen onprettig te vinden. Bij mijn klasgenoten was ik onzeker, gedroeg me nooit uitbundig, maakte me kleiner. Ik kon me heel goed aanpassen aan verschillende groepjes. Nu ik ouder ben (33), merk ik dat ik in die periode geleerd heb om me te veel aan te passen. Ik betrapte mezelf erop dat ik niet altijd uitte wat ik vond. Voordat ik zelf goed en wel een mening gevormd had, was ik anderen al naar de mond aan het praten. Werd ik beledigd? Dan was ik geneigd om er toch vriendelijk op in te gaan. Eigenlijk een vreemde houding.

"Doorslaan in goed gedrag is één van de thema's in 'Patroon'. In de voorstelling zit een scène die geïnspireerd is op een waargebeurd voorval. Ik stond achter de toonbank van een speelgoedwinkel en een klant deed me een oneerbaar voorstel. Een ander had hem misschien toegebeten: 'Ben je gék?' Maar ik bleef in mijn stress heel beleefd en probeerde hem zelfs te helpen. Je te veel aanpassen aan de wensen en verwachtingen van een ander is uiteindelijk niet gezond. De titel patroon impliceert: 'de volgende keer doe ik het écht anders!' …om dan vervolgens toch weer in dezelfde val trappen, haha. Met een beetje pech word je slaaf van je eigen systeem. Om daar vanaf te komen moet je grenzen overschrijden. Dat is hartstikke eng, en tóch moet je het doen.

Uitbarsting

"Iemand die in de voorstelling uit zo'n zelfgemaakte mal probeert te breken is het personage Els. Ze heeft alle ontevredenheid in haar huwelijk altijd onder een deksel gehouden, heeft aan haar eigen gevoel nooit gehoor gegeven. Dat leidt tot een uitbarsting - en dan schiet ze in overdrive. Dat is grappig en treurig tegelijkertijd. Je lacht om de herkenbaarheid, maar ook denk je: acherm, komt het wel goed met haar aan het einde van de dag?

"Als ik zelf niet bewust bezig was gegaan met het doorbreken van bepaalde patronen, was het misschien anders gelopen met mijn theaterambities. In de puberteit, toen ik me zo aanpaste, ontwikkelde ik pleinvrees. Mijn leven werd daardoor voor een groot deel stilgelegd. Ik nam de negatieve gedachtes voor waarheid aan, in tegenstelling tot wat er echt aan de hand was. Veel van je 'werkelijkheid' speelt zich alleen af in je hoofd. Je houdt jezelf voor de gek. Om daar vanaf te komen moest ik er los van komen en er een ander denkpatroon tegenaan knallen. Ik heb heel veel dingen opnieuw moeten leren. Een pittige periode, die veel zelfkennis opleverde.

"Misschien heeft dat er ook wel toe geleid dat ik me op een gegeven moment minder door mezelf liet tegenhouden. Aanvankelijk wilde ik iets met theater doen, maar vond mezelf niet interessant genoeg. Na andere opleidingen en banen geprobeerd te hebben vond ik dat ik het toch moest gaan proberen. Dat bleek heel leuk! Maar toen ik door wilde breken naar het kleinezalencircuit, moest ik meedoen aan wedstrijden. Heel spannend, misschien té spannend. Ik moest mezelf dwingen en zeggen: wél doen. Ik-kijk-wel-hoe-ver-ik-kom.

Vroeger ontweek ik enge dingen. Tegenwoordig zou ik het erg vinden wanneer ik door angsten bepaalde kansen zou laten schieten. Dus hoewel ik het eng vind, doe ik het toch. Dan heb ik het geprobeerd en hoef ik tenminste geen spijt te hebben als ik oud en bejaard ben!

De code van het theater

"Optreden zelf, op het podium staan vind ik dan weer niét eng. Je hebt zoveel adrenaline, je zit zó in het moment, je vergeet dan heel veel van jezelf - zelfs angst. Er is gewoon geen ruimte voor verleden of toekomst.

Ik voel me op het podium veilig, veiliger dan in de supermarkt. De 'code' is duidelijker. Daarmee bedoel ik dat de spelregels van het theater zeggen dat allerlei achtergrondgedachtes die je in dagelijkse sociale situaties hebt, die je niet uitspreekt, er daar wél mogen zijn en uitgesproken mogen worden.

Het is een duidelijk kader dat het mogelijk maakt om vele kanten van jezelf te laten zien. Het podium is een plaats waar je dat wat je bezighoudt theatraal vormgeeft, en waar je juist het ongemakkelijke van een situatie kunt benoemen. Dat is heel interessant en bevrijdend.

Voor veel mensen is het ook herkenbaar, die hebben ook moeite met soortgelijke situaties en gedachtes. We stuntelen gewoon veel in het leven. Het is lekker om dat op het podium uit te kunnen spelen."

Patroon

Danielle Schel speelt 'Patroon' in het Molentheater. Met Luuk Janssen op gitaar.Zaterdag 24 november, 20.30, entree € 16,50. Daniëlle Schel won in 2017 de publieksprijs op het Amsterdams Kleinkunst Festival.

Meer berichten

Shopbox