De zwaar beschadigde Eusebiuskerk in Arnhem in 1945, symbool van een verwoeste stad. (foto: Collectie Gelders Archief)
De zwaar beschadigde Eusebiuskerk in Arnhem in 1945, symbool van een verwoeste stad. (foto: Collectie Gelders Archief) (Foto: Collectie Gelders Archief)

Gelderland herdenkt WO2 en viert 75 jaar vrijheid

Vele duizenden doden, honderdduizenden evacués, onvoorstelbare schade aan huizen en andere gebouwen. Dat is in Gelderland de balans van het laatste jaar van de Tweede Wereldoorlog. Van september 2019 tot en met mei 2020 staan we in Gelderland stil bij de gebeurtenissen van toen, 75 jaar geleden.

Van september 1944 tot mei 1945 was deze provincie negen maanden onafgebroken frontgebied. Steden en dorpen lagen onder vuur, Arnhem, de Veluwezoom en de omgeving van Groesbeek werden ontruimd, de Betuwe onder water gezet. Alle regio's van Gelderland kregen in die periode met de oorlog te maken.

WO2-organisaties, gemeenten en provincies hebben samen een programma gemaakt: 'Gelderland Herdenkt – 75 jaar vrijheid'. De kernwoorden zijn: herdenken, beseffen, beleven en vieren. Herdenken wat er in die negen maanden van 1944 en 1945 gebeurde. Beseffen dat vrede en vrijheid niet vanzelfsprekend zijn. Op locaties en bij evenementen beleven, invoelen wat de mensen toen moesten ondergaan. En ten slotte: 75 jaar vrijheid vieren.

Op 17 september 1944 werden Gelderland en Noord-Brabant strijdtoneel met de operatie Market Garden. Tienduizenden parachutisten landden bij Arnhem, Groesbeek, Veghel en Eindhoven. Een grondleger van nog eens tienduizenden soldaten en zwaar materieel rukte op van de Belgische grens naar het noorden. De bedoeling van de geallieerden: de bruggen over de grote rivieren veroveren, via Gelderland het Ruhrgebied intrekken, het hart van Duitsland.

De operatie lukte maar deels, Arnhem bleek een brug te ver, de slag ging daar verloren. Het zuiden van Nederland werd bevrijd, het noorden en midden bleven bezet, de grote steden in het westen gingen een afschuwelijke hongerwinter tegemoet. Tot de bevrijding in april, mei vormde Gelderland, en met name het Rivierengebied, de frontlinie.

Niet de militaire historie, maar de verhalen van de gewone burger staan centraal in Gelderland Herdenkt. En er wordt een link gelegd tussen 1944/1945 en nu. Wat waren de gevolgen van wat er toen gebeurde? Wat zie je er nog van terug? Wat kunnen we er van leren?

Meer berichten